कोंढाळी नगर पंचायतीत घनकचरा व्यवस्थापनाचा गंभीर प्रश्न — डंपिंग यार्डच्या तातडीच्या मागणीला वेगसामाजिक कार्यकर्ते तथा “पोलीस कि आवाज न्युज” चे तक्रार निवारण सदस्य डी. पी. आर. पांडे यांची प्रशासनाला साकडे

कोंढाळी –
नागपूर जिल्ह्यातील वेगाने विकसित होणाऱ्या कोंढाळी नगर पंचायतीची स्थापना ९ ऑक्टोबर २०२३ रोजी झाली. अवघ्या दोन वर्षांत नगर पंचायतीने नागरिकांच्या पायाभूत सुविधांकडे लक्ष देण्यास सुरुवात केली असली तरी स्वच्छता आणि घनकचरा व्यवस्थापनाचा प्रश्न मात्र गंभीर स्वरूप धारण करत आहे. एकूण १७,५५६ पेक्षा अधिक लोकसंख्या असलेल्या या नव्या नगर पंचायतीला स्वच्छता राखण्यासाठी डंपिंग यार्डची अत्यंत आवश्यकता असून, यासाठी तातडीने प्रशासनिक निर्णय घेण्याची आवश्यकता असल्याचे प्रतिपादन सामाजिक कार्यकर्ता डी. पी. आर. पांडे यांनी केले आहे.

घनकचरा व्यवस्थापनासाठी नव्या घंटागाड्या मंजूर — पण डंपिंग यार्डच नाही

कोंढाळी नगर पंचायतीला नुकत्याच मंजूर झालेल्या पाच नव्या घंटागाड्या म्हणजे स्वच्छतेकडे एक सकारात्मक पाऊल मानले जात आहे. या घंटागाड्यांमुळे घराघरातील कचरा संकलन अधिक सुलभ आणि नियमित होणार आहे. परंतु, संकलित झालेल्या कचऱ्याचे पुढे काय? – हा सर्वात मूलभूत प्रश्न अद्याप अनुत्तरितच आहे.

कचरा टाकण्यासाठी, प्रक्रिया करण्यासाठी आणि व्यवस्थापनासाठी अधिकृत व सुरक्षित जागा नसल्याने सध्या कचरा तात्पुरत्या जागी साचतो आहे. यामुळे दुर्गंधी, रोगराईचा प्रसार, अस्वच्छता, तसेच पर्यावरणीय हानी होत असल्याची तक्रार नागरिकांनी अनेक वेळा नोंदवली आहे. त्यामुळे डंपिंग यार्डची निवड, भूखंड आरक्षण, बांधकाम आणि प्रक्रिया यंत्रणा उभारणे अत्यावश्यक आहे.

नगर पंचायत प्रशासन आणि राजस्व विभागाकडे मागणी

डंपिंग यार्डसाठी जागा उपलब्ध करून देण्यासाठी राजस्व विभागाकडून व नगर पंचायत प्रशासनाकडून पावले उचलली जाणे गरजेचे असल्याचे डी. पी. आर. पांडे यांनी ठामपणे सांगितले.
त्यांनी स्पष्ट केले की —
“नगर पंचायतीसाठी योग्य जागा आरक्षित नसेल तर स्वच्छता व्यवस्थापनाचा पाया दुर्बल राहील. नगर पंचायत प्रशासनाने राजस्व विभागाशी समन्वय साधून तातडीने आरक्षित जागा निश्चित करावी.”

या मागणीच्या अनुषंगाने त्यांनी अधिकाऱ्यांची भेट घेऊन डंपिंग यार्ड उभारणीसाठी स्वतंत्र प्रस्ताव सादर करण्याचेही सुचवले आहे.

अमृत 2.0 योजनेंतर्गत उभारणीची मागणी

देशभरातील शहरे व नव्याने स्थापन झालेल्या नगर पंचायतींतील पायाभूत सेवा मजबूत करण्यासाठी केंद्र सरकारची अमृत 2.0 ही महत्त्वाकांक्षी योजना राबवली जात आहे. कोंढाळी नगर पंचायतीनेही घनकचरा व्यवस्थापनाचा प्रश्न या योजनेतून मार्गी लावण्याचे प्रयत्न करावेत, अशी मागणी केली जात आहे.

डी. पी. आर. पांडे यांनी सांगितले की —
“अमृत 2.0 ही योजना कोंढाळीसाठी मोठी संधी आहे. स्थानिक आमदार, नव-निर्वाचित नगर पंचायत अध्यक्ष आणि सीईओ यांनी पुढाकार घेतला तर डंपिंग यार्ड, वर्गीकरण शेड, प्रक्रिया युनिट व वैज्ञानिक पद्धतीने कचरा व्यवस्थापनाची संपूर्ण यंत्रणा उभारणे शक्य आहे.”

स्थानिक आमदार आणि नव-निर्वाचित नेतृत्वाचा पुढाकार गरजेचा

कोंढाळी नगर पंचायतीत नुकत्याच झालेल्या निवडणुकीनंतर नवे नेतृत्व सत्तेवर आले आहे. स्वच्छता आणि पर्यावरण संरक्षण ही त्यांच्यासमोरची पहिलीच मोठी परीक्षा ठरणार आहे. नागरिकांच्या आरोग्याशी आणि शहराच्या भविष्यासोबत निगडित असलेल्या या समस्येवर नेमके आणि ठोस नियोजन करण्याची वेळ आली आहे.

स्थानिक आमदारांनी विकास निधीतून सहकार्य करावे, नगर पंचायत अध्यक्षांनी याबाबत विशेष बैठक घेऊन निर्णय प्रक्रियेची गती वाढवावी, तसेच सीईओ नगर पंचायत यांनी तांत्रिक अहवाल व खर्चाचा प्रस्ताव तयार करून शासन दरबारी पाठवावा – अशी मागणी पांडे यांनी केली आहे.

नागरिकांनीही व्यक्त केली समाधानाची अपेक्षा

डंपिंग यार्ड नसल्याने कोंढाळी शहरात अनेक ठिकाणी कचराकुंड्यांमधून कचरा वाहून जाताना दिसतो. पावसात तर परिस्थिती गंभीर होते. त्यामुळे नव्या नगर पंचायतीकडून नागरिकांना स्वच्छ आणि निरोगी शहराची अपेक्षा आहे.
नागरिकांचे म्हणणे आहे —
“घंटागाड्या मिळाल्या ही चांगली गोष्ट आहे; पण कचरा टाकण्यासाठी कायमस्वरूपी जागा नसल्याने समस्या सुटत नाही. प्रशासनाने याकडे वेगाने लक्ष द्यावे.”

शेवटचा मुद्दा — स्वच्छ कोंढाळीसाठी डंपिंग यार्ड अत्यावश्यक

कोंढाळी नगर पंचायतीचे भवितव्य स्वच्छ आणि सक्षम प्रशासनावर अवलंबून आहे. नव्या संस्थेने जलद गतीने प्रगती करावी, शहर पर्यावरणपूरक व्हावे व नागरिकांना स्वच्छतेच्या मूलभूत सुविधा मिळाव्यात, यासाठी डंपिंग यार्ड उभारणीचा निर्णय अधिक विलंब न करता घ्यावाच लागेल.

सामाजिक कार्यकर्ता डी. पी. आर. पांडे यांनी केलेली मागणी ही शहराच्या सर्वांगीण विकासाची गरज आहे.
आता प्रशासन, लोकप्रतिनिधी व नागरीकांनी एकत्रित प्रयत्न करून योजनेला प्रत्यक्ष रूप देणे, हीच काळाची गरज आहे.